Myelolipoma, określana również jako szpiczakotłuszczak, jest łagodnym guzem, zbudowanym z dojrzałej tkanki tłuszczowej oraz elementów hematopoetycznych przypominających prawidłowy szpik kostny. U małych zwierząt, psów i kotów, zmiana ta występuje sporadycznie i najczęściej ma charakter przypadkowego znaleziska w badaniach obrazowych, wykonywanych z innych wskazań.
U psów myelolipoma lokalizuje się najczęściej w obrębie śledziony, wątroby oraz nadnerczy, rzadziej w przestrzeni zaotrzewnowej lub w obrębie jamy brzusznej, jako zmiana ektopowa. U kotów, podobnie jak u psów, najczęściej dotyczy śledziony. Patogeneza myelolipomy nie jest do końca poznana. Przypuszcza się, że może być związana z metaplazją tkanki mezenchymalnej w odpowiedzi na przewlekłe bodźce hormonalne, zapalne lub metaboliczne, szczególnie w przypadku lokalizacji nadnerczowej.
Badanie USG
Badanie ultrasonograficzne odgrywa ważną rolę w wykrywaniu myelolipomy u małych zwierząt. W obrazie USG zmiana ta ma zwykle charakter dobrze odgraniczonej, okrągłej lub owalnej, hiperechogennej masy (lub mas), wzdłuż krezkowego brzegu śledziony i przynaczyniowo, z obecnością lub bez cienia akustycznego (vid.1, vid.2, vid.3, vid.4, vid.5). Może pojawiać się również głębiej w miąższu śledziony. Echogeniczność może być również niejednorodna, co wynika z obecności zarówno tkanki tłuszczowej, jak i komponenty hematopoetycznej.
W badaniu dopplerowskim myelolipoma zwykle wykazuje słabe lub umiarkowane unaczynienie, co może pomóc w różnicowaniu jej z nowotworami o przebiegu agresywnym. Należy jednak podkreślić, że na podstawie samego badania USG nie zawsze jest możliwe jednoznaczne rozpoznanie, a myelolipoma powinna być uwzględniana w diagnostyce różnicowej zmian ogniskowych zawierających komponentę tłuszczową.
vid.1 Ogniska myelolipomy w miąższu śledziony 10-letniego kota rasy europejskiej
vid.2 Ognisko myelolipomy w miąższu śledziony 14-letniego kota rasy europejskiej
vid.3 Ognisko myelolipomy w miąższu śledziony 8-letniego kota rasy Maine Coon
vid.4 Ogniska myelolipomy w miąższu śledziony 15-letniego kota perskiego
vid.5 Ogniska myelolipomy w miąższu śledziony 9-letniego psa rasy Cavalier king charles spaniel
Aspekt kliniczny
Klinicznie myelolipoma zazwyczaj nie daje objawów. Zwierzęta z tą zmianą zwykle nie wykazują dolegliwości, a guz nie wpływa istotnie na parametry hematologiczne ani biochemiczne. Objawy kliniczne mogą pojawić się w przypadku dużych zmian, które powodują efekt masy, uciskając sąsiednie narządy lub w sytuacji krwawienia wewnątrz guza, co zdarza się bardzo rzadko.
Rozpoznanie ostateczne ustala się na podstawie badania histopatologicznego. W obrazie mikroskopowym stwierdza się obecność dojrzałych adipocytów oraz prawidłowo zróżnicowanych komórek linii mieloidalnej, erytroidalnej i megakariocytarnej, bez cech atypii.
Postępowanie terapeutyczne w przypadku myelolipomy zależy od jej lokalizacji, wielkości oraz obecności objawów klinicznych. U większości pacjentów, u których zmiana została wykryta przypadkowo i nie powoduje dolegliwości, wystarczające jest okresowe monitorowanie ultrasonograficzne. Leczenie chirurgiczne rozważa się zazwyczaj w przypadkach zmian dużych, szybko rosnących lub powodujących objawy kliniczne.